HOOFDDOEKDEBAT OOK IN NEDERLAND
Scheiding kerk en staat verdraagt geen hoofddoek
woensdag 16 maart 2011 10:48
DOOR:
Afshin Ellian
Afshin Ellian (1966) is hoogleraar Sociale cohesie, burgerschap en multiculturaliteit aan de Universiteit van Leiden. Elke maandag, woensdag en vrijdag vindt u hier een bijdrage van deze dwarse dichter en denker, die sinds 1989 in Nederland woont. Tot 1 januari 2008 verzorgde Ellian deze blog als duo met Leon de Winter. De laatste wilde weer tijd (en een leeg hoofd) om zijn roman af te maken, dus hij haakte – tijdelijk – af (bekijk hier de oude blogs van Ellian & De Winter). De Winter blogde vanaf de begindagen (november 2004) op deze site, onder de naam Het Vrije Westen. Het is nu aan Ellian om de idealen en vrijheden van de Westerse cultuur te verdedigen.
De VVD wil geen hoofddoekjes achter het gemeenteloket
Religie en staat! Een precaire zaak. Al een aantal jaren weigert het establishment om een wezenlijk debat te voeren over de scheiding tussen kerk en staat.
In de voorbije jaren was de VVD niet nadrukkelijk aanwezig in de discussies over de scheiding tussen kerk en staat, dan wel tussen religie en staat. En dat was opmerkelijk voor een liberale beweging.
Jeanine Hennis, Kamerlid voor de VVD, wil dat stadhuismedewerkers geen hoofddoekjes of andere religieuze symbolen dragen: ‘Alle religies zijn daarbij voor mij gelijk. Universiteiten, scholen, ook daarover zou ik in alle rust het debat willen voeren’.
Wat wil de VVD precies ter sprake brengen?
Welkom
Hennis is van mening dat een debat moet worden gevoerd over de vraag wanneer en waar je een hoofddoek mag dragen. Tevens wil zij ‘een meer beschouwend debat over de scheiding van kerk en staat’.
Dit is een zeer welkom voorstel. Eigenlijk is dit het belangrijkste thema waar het gaat om de multiculturele vraagstukken. Waarom is dit zo belangrijk?
De scheiding van kerk en staat is een van de hoekstenen van onze rechtsorde. Daarvoor zijn in Europa, en ook in Nederland oorlogen gevoerd. Er zijn velen omgekomen om dit rechtsbeginsel tot stand te brengen.
Het is niet zo maar een rechtsbeginsel naast alle andere beginselen. De scheiding van staat en kerk is een constituerend beginsel. Wat is dat?
Fundament
Een beginsel is constituerend als daardoor het fundament wordt gelegd voor andere beginselen. Een constituerend beginsel verschaft de noodzakelijke grond of grondslag bij de totstandkoming van essentiële beginselen die een rechtsorde vorm geven.
Zonder scheiding van kerk en staat zouden de beginselen van vrijheid (dus ook de godsdienstvrijheid) en gelijkheid nooit en te nimmer tot gelding kunnen worden gebracht.
Een staat die is gefundeerd in religieuze teksten, fatwa’s, en decreten, kan geen ruimte bieden voor vrijheid en gelijkheid. Religies discrimineren. Dat is een essentieel voor een religie. Het onderscheid tussen wij en zij, gelovigen en ongelovigen (met alle consequenties van dien) is een wezenlijk aspect van alle religies.
Twistpunten
Als staat en religie worden vermengd, dient de staat te beslissen over de theologische twistpunten en thema’s. Elke beslissing kent in- en uitsluiting. Dit kan tot bloedige conflicten en onvrede leiden. Een religieuze staat kan niet in harmonie worden gebracht met beginselen van vrijheid en gelijkheid.
Wie komt door de vermenging van religie en staat in de gevarenzone? De religieuze mensen zelf. Want de religieuze staat bepaalt wat het ware geloof is en de regels daarvan zijn.
In Iran bijvoorbeeld, zijn de religieuze mensen niet vrij! De staat bepaalt er wat de regels van de islam zijn. En degenen die daarvan afwijken, worden zwaar bestraft. Ook geestelijken zijn niet vrij in een religieuze staat. Iran is het enige land op aarde waar een speciale rechtbank voor geestelijken bestaat. Het is een soort islamitische inquisitie.
Jezus
Ondanks het feit dat scheiding tussen kerk en staat, tussen het hemelse en aardse, een christelijke uitvinding is, waren religieuze christenen niet in staat om dat beginsel te handhaven.
Macht is zeer verleidelijk. ‘Mijn koninkrijk is niet van deze wereld,’ zei de joodse rabbi Jezus. Maar de bisschoppen dachten daar later anders over.
De liberale rechtsstaat is de ideale staat voor de autonomie van religies en religieuze personen. Hieraan twijfelt bijna niemand. Maar zodra het gaat om de symbolen van de islam, beginnen we aan dit constituerende beginsel te twijfelen.
Neutraliteit
De scheiding tussen kerk en staat en daarmee samenhangende constructie van de neutraliteit van de staat moeten ook tot uitdrukking komen bij degenen die de staat bij de uitvoerende en rechtsprekende macht vertegenwoordigen.
De ambtenaren moeten deze neutraliteit uitstralen. Hier moet de discussie over gaan. Een rechter, een politieagent of een ambtsdrager die door de staat wordt betaald en namens de staat optreedt, moet tijdens zijn of haar ambtsuitoefening de neutraliteit van de staat in acht nemen en uitstralen.
Een agent bijvoorbeeld die op basis van religieuze overwegingen weigert hand te geven, mag niet als politieagent optreden.
Bemoeilijkt
Kamerlid Hennis denkt dat een discussie over de scheiding tussen kerk en staat wordt bemoeilijkt door de christelijke partijen, omdat zij het als ‘een aantasting van de vrijheid van godsdienst beschouwen’.
Een vreemde toestand! Geloven de christenen niet meer in Christus? De vrijheid van godsdienst kan slechts bestaan in een rechtsorde waarin de staat neutraliteit jegens alle religies tentoonspreidt.
Deze neutraliteit gaat niet samen met een statelijke of door de staat goedgekeurde hoofddoek. De hoofddoek is een religieus (of ideologisch) symbool dat aan een staatsfunctionaris een partijdige uitstraling geeft.
Pacificatie
Nederland is toe aan een nieuwe pacificatie. Bij deze pacificatie moet de positie van de islam worden afgebakend.
De islam moet worden gepacificeerd in de statelijke sfeer. Juist moslims hebben enorme baat bij een nieuwe pacificatie.
Reacties
Juister kan men het niet verwoorden.
marineman op woensdag 16 maart 2011
W Seffelaar op woensdag 16 maart 2011
A M op woensdag 16 maart 2011
